5 Haziran 2019 Çarşamba

YÜKSEK FAYDA ve DÜŞÜK RİSK; Bilimsel Yöntemin Özü

Toplumda zaman zaman uzman olmayan kişilerce / etik davranmayan uzmanlarca 'ben tedavi ettim, oldu' türü durumlarla karşılaşabiliyoruz. Bu gibi durumlarla baş edebilmek için ETİK KURALLARA DAYANAN BİLİMSEL YÖNTEMi kavramaya çalışmak sağlam bir yol olabilir; yüzmeyi öğrenelim de denize düşünce her önümüze gelene sarılmak zorunda kalmayalım diye :
Etik ve Bilimsel tedavi uygulamaları YÜKSEK FAYDA ve DÜŞÜK RİSK hedefliyor. Bu nedenle BİLİMSEL YÖNTEM çok aşamalı ve sürekli test edilen yeni sonuçlara göre tekrar tekrar ele alınan süreçlerden oluşuyor. Dolaysıyla tedaviye BAŞARILI vd denebilmesi için öngörülen yöntemler; belli sürelerle yapılan deneyler ve sonra standart yöntemlerle ölçme ve değerlendirmeler söz konusu oluyor.
Ekteki dosyadan alıntı: "Laboratuvar materyallerinde veya belirli kriterlere uygun olarak seçilmiş deney hayvanları, hasta grubu ya da toplumda; etkene maruz bırakma, ilaçla tedavi etme veya koruma gibi müdahalelerle oluşan etkinin (yarar, zarar, yan etki) kalitatif / NİTELİKSEL ve kantitatif / NİCELİKSEL olarak saptanması, kontrol olarak kullanılan uygulamalardan farklı olup olmadığının ortaya çıkarılması için düzenlenmiş araştırmalardır."
Deneysel araştırmalar pdf dosyası için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz: 
https://www.facebook.com/TSTikTakHip/posts/2451543438408373?__xts__[0]=68.ARCPTFKophKFxVb1uTE44giq1hsJ0ZANYJciwX_a4ROnxszcoUSJ4OEuRauKQcJlPA_V2eg-a_66bLvx4LWTjnIzgsQkMLOlhGe5JjpsiZqpkcZdOMPqfWORtIm8r3q82UQMwyzgTOLsHdrq8leo-b4pJYrQExVZVGDwc_29HI0AdVMuNIaCcxYbfLXuCw9bt8o39sV-hosTvmryxl_KrGfkb5dTdfydOC5tWWfnLVeU2IKmlc2qnGOyWnlslcfntbc7fI-yxpi-zU7Z9A7ctMGNtXag85nYZ7YNZ0m6EgyZ6NIc1-8gWlnBEJ_1L4M5CbPzTKGj_Hfn8LPrOcGLVs6h7_636ktwU-0o&__tn__=-R

Bilimsel olmayan yöntemler "fayda ve risk" hesabını da yapamazlar. Etik olmayan; bilimselmiş gibi görünenler ise nesnel olamazlar; faydayı ön plana çıkarırken riskleri saklamaya çalışırlar.

Nesnel bakışı anlamaya çalışmak:

http://asukrandemiralp2.blogspot.com/2018/07/implant-uygulamalari.html

Derleyen: A.Şükran Demiralp, 2 Haziran 2019


"Toplumda zaman zaman uzman olmayan kişilerce / etik davranmayan uzmanlarca 'ben tedavi ettim, oldu' türü durumlarla karşılaşabiliyoruz. Bu gibi durumlarla baş edebilmek için ETİK KURALLARA DAYANAN BİLİMSEL YÖNTEMi kavramaya çalışmak sağlam bir yol olabilir; yüzmeyi öğrenelim de denize düşünce her önümüze gelene sarılmak zorunda kalmayalım diye .."




13 mart 2020'de eklendi; 13 Mart 2019'dan:

"Bilim Bir Süreliğine; kabul edilebilir yeni modeller kurulduğunda değişir

BİLİM MODELLERLE ÇALIŞIR; modeller, belli koşullar altında basitleştirilmiş varsayımlara dayanır. Aynı sorun veya bir olay, bir gerçek farklı şekilde; basit / karmaşık modellenebilir. Farklı modellerle farklı çözümlere ulaşılabilir. Matematik doğru uygulansa da model yanlışsa yanlış sonuca ulaşılır.
Dolaysıyla MATEMATİK BİR ARAÇTIR.
DAHA İYİ MODEL kurduğumuzda ESKİNİN YERİNİ ALIR; BİLİM DEĞİŞİR ve GELİŞİR.
Bu nedenle ETİK KOŞULLAR ÇERÇEVESİNDE GÜVENİLİR OLAN 'BİLİMSEL YÖNTEM' dir.": https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10157833009208840&set=a.10150224127043840&type=3&theater

20 Ağustos 2020'de eklendi;
Aşı ve ilaç çalışmalarının da benzer şekilde Faz1, Faz2 ve Faz3 ile testten geçtiği konusuna bir örnek: https://twitter.com/neurolojist/status/1296327360799809537

28 Mayıs 2019 Salı

PLASEBO ve NOSEBO ETKİLERİ


Wikipedia: “Plasebo çalışmaları biyotıp ve sinirbilimden sosyal ve davranış bilimlerine ve beşeri bilimlere - Beşeri bilimler, doğal ve sosyal bilimlerin temel ampirik (deneysel) yöntemlerinden ayrılan, büyük oranda analitik, eleştirel veya spekülatif (kurgusal) yöntemler kullanarak insan durumunu inceleyen disiplinlerdir. -  kadar çok çeşitli disiplinleri kapsamaktadır.”


İnternet: Tıpta plasebo ve nosebo etkiler, hastalara bağlı beklenmedik durumların mekanizmalardan dolayı, etkisiz bir tedavinin uygulanmasından sonra veya aktif tedavilerin bir parçası olarak, klinik veya laboratuvar tıbbi bağlamlarında meydana gelen faydalı veya ters etkilere karşılık gelir.

NIH: “Sağlam ampirik kanıtlar artık plasebo ve nosebo etkilerin birçok durum için (örneğin ağrı, depresyon, Parkinson hastalığı, yorgunluk, alerji ve immün yetersizlikler) hem anlamlı hem de ölçülebilir olduğunu göstermektedir. Önemli olarak, plasebo ve nosebo etkiler, aktif farmakolojik veya diğer tıbbi tedavilerin etkinliğini ve tolere edilebilirliğini büyük ölçüde değiştirebilir.

Araştırmalar plaseboların normal tedavilerin bir parçası olarak kullanılması muhtemel kullanımıyla (örneğin, plasebo hapları) değil, daha da önemlisi, plaseboyu oluşturan mekanizmaların sistematik olarak kullanılması ve yerleşik tedavi stratejilerinin arttırılmasına yönelik nosebo etkilerle ilgilidir (örneğin; hasta-klinisyen iletişiminde beklentiler ve empati.)

Amerikan Tabipler Birliği (AMA), plaseboların klinik kullanımı hakkında, etik kurallar ışığında kılavuzda plasebo etkilerini en çoğa çıkarırken, nosebo etkilerini en aza indirebilecek açık bilgiler sunmaktadır. (Derleyen notu: Bu bilgiler daha sonra eklenecek.)”

Tıpta etik kurallar ve kodların içeriğine bakılmaksızın saf olmayan bir plasebo uygulaması olarak viral enfeksiyonlar için antibiyotiklerin reçete edilmesi gösterilmiş.
  
Kendi yaşamlarımızdan yola çıktığımızda ise çoğumuzun ilaç prospektüslerini (tanıtmalıklarını)okumaktan korktuğumuz gerçeğidir. Bu tanıtmalıklar  olası risk durumlarını da açıkça yazmak zorundadırlar. Bu riskleri yazarken de görülme sıklıkları da eklenir.  Yan etki(ler) çok seyrek görünen(ler) olsa da, bu bilgiler bazılarımızda nosebo etkisi yaratabilmektedir.

“Neden bazılarımızda?” sorusu da plasebo – nosebo araştırmalarının kapsamı içinde olsa gerek?

Nörolog Dr. oliver Sacks: "Hastalıklarla Uzlaşma; kısmen bilince, kısmen de iradi kontrole bağlı olarak elde edilen düzeydir; http://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/12/hastalklarla-uzlasma.html"

"Bilinç Nedir?"

Derleyen:
A.Şükran Demiralp, 29 Mayıs 2019

Derleyenin görüşleri; koşullanmışlık:

Ve koşullanmışlıktan öte, araştırmalarla varılan bazı gerçekler; kullandığınız ilaç aşağıdakilerden ise ne olacak?  


Fotoğraflar: HBT, 12 Temmuz 2019, Sayı:172

https://www.health.harvard.edu/blog/common-anticholinergic-drugs-like-benadryl-linked-increased-dementia-risk-201501287667

Olayın Nosebo etkisi gerçek boyutunu katlayabilir? O ilaçları kullanmak zorundaysanız ne olacak? Bilim bu konuya ne kadar önem veriyor? Bu bir araştırma, ancak standart tedavi sağlık kurumlarında devam ediyor. Bu araştırmanın başka bilmem kaç araştırma ile desteklenmesi mi gerekir? Veya ne olursa olsun başka tedavi seçeneği bulunana dek O ilaçlara devam edilir mi? (ki sanırım böyle)  Bu konunun muhasebesi, kişilerin durumlarına göre ve içten bir uzmanla birlikte yapılabilir.   
(
1)  Plasebo?
 








(2) Nosebo?

EPİKTETOS (MS 50 –  MS 135): “İnsanları tedirgin eden olan biten değil, olan bitenle ilgili inandıkları.”





21 Mayıs 2019 Salı

TÜKETİM TOPLUMU NASIL OLUNUR? EBE GÖMECİ - Malva Sylvestris (Bilimsel Adı) Örneği

Tüketim Toplumu Nasıl Olunur?

Örneğin, fotoğraftaki Ebe Gömeci gibi, toprakta kendiliğinden yetişen, özel bakım istemeyen bu güzelim çiçekli bitkileri çimlerle birlikte biçer, yerine özel toprak, gübre, bakım isteyen, satın alınan süs çiçeklerini dikeriz. 

Fotoğraf: A. şükran Demiralp

İnternette araştırırken, bu arada, Ebe Gömeci ile ilgili "şifa" haberlerine rastladım. Bu nedenle, "bitkisel, doğal" denerek rastgele amaçlarla kullanıma dikkat edilmesi için aşağıdaki olguyu da paylaşıyorum. 


Ebegümeci: Çocukluk yaş grubunda ilk kez belirlenen üst gastrointestinal sistem kanaması nedeni olabilir mi? 
https://dergipark.org.tr/download/article-file/560285

Derleyen: A.Şükran Demiralp, 21 Mayıs 2019

18 Mayıs 2019 Cumartesi

Mesane Kanseri - Mustafa Çetiner'in Yazısı ve Diğer Yeni Bir Çalışma Eki (2019)

(2) "Mesane kanseri, soğuk algınlığı virüsü ile öldürüldü (2019)

Bu çalışmada, 15 hastaya tümörleri yok etmek için ameliyattan önce bir hafta boyunca kanser öldürücü soğuk algınlığı virüsü olan coxsackievirus (CVA21) verildi.
Ameliyat sonrası doku örnekleri incelendiğinde, virüsün kanser hücrelerini öldürdüğüne ilişkin belirtilerle karşılaşıldı.
Virüsün, kanserli hücreleri öldürdükten sonra çoğaldığı ve diğer kanserli hücreleri enfekte ettiği, aynı zamanda diğer tüm sağlıklı hücrelerin sağlam kaldığı bildirildi.
Royal Surrey İlçe Hastanesinden çalışma lideri Prof. Hardev Pandha, “Virüs kanser hücrelerinin içine giriyor ve onları bir bağışıklık proteinini tetikleyerek öldürüyor. Bu da diğer bağışıklık hücrelerinin gelip partiye katılmasının sinyallerini veriyor.” diye konuştu."
(1) Mesane Kanseri - Mustafa Çetiner'in Yazısı (2016)

"Tümör önce kapalı ameliyatla temizleniyor (kazınıyor) ardından verem aşısı ile temizleniyor.

Bu klasik tedavinin yanıt vermediği olgularda mesane tamamen çıkartılabiliyor ve yerine bağırsaktan yeni bir mesane yapılıyor." 





28 Nisan 2019 Pazar

Düşünce Özgürlüğü yoksa İfade Özgürlüğü Nasıl Olabilir?



"(1) 1789 Fransız Devrimi sonucu klasik demokrasi ile gelişen liberal devlet anlayışı, toplumsal düzenin salt eşitlik ve özgürlük ilkeleri ve güvenceleri ile sağlanıp sürdürülebileceğini varsayan bir anlayışı temsil etmekteydi. Bununla birlikte bu süreçte liberal devlet anlayışının ve kapitalist sistemin yarattığı sosyal eşitsizliklere karsı gelişen düşünsel ve eylemsel tepkiler, liberal devletten sosyal devlete geçisin en önemli unsuru olmuştur (Güven, 2001: 80).
........
(2) 1980’li yıllardan itibaren devletin küçülmesi söylemi ile kabul görmeye başlayan küresel neoliberal politikalar; özelleştirme politikaları, uluslararası sermayeye yönelik engellerin regüle edilmesi kalkınma ve sanayileşme politikalarının kapitalistleşmiş merkez ülkeler tarafından kontrol edilmesi şeklinde somutlaşmıştır. Özelleştirme politikaları, tekelci sermayenin önündeki rekabet engellerinin kaldırılması ya da gelişmekte olan ülkelerin kalkınma aracı olarak kullandıkları uluslararası kuruluşlar ve çok uluslu şirketlerin ulusal piyasaların kontrolünü ele almasına hizmet etmiştir.

(3) Üçüncü yol, sosyal devletin ortadan kaldırılmasına karşı durmakta ancak, neo-liberal küreselleşmenin aşırılıklarını kınamakla yetinmiş ve buna karşın ciddi bir alternatif sunmamıştır. (Marliere, 2007: 77)

Üçüncü yolda özgürlük, eşitlik, fırsat eşitliği, adalet, hakkaniyet ve sorumluluk ilkelerine yüklenen toplumcu anlamlar ile yoksulluk sorununun çözümünde devlete yüklenen sorumluluklar hususunda neo liberal uygulamalarla gösterdiği uyum üçüncü yolun aslında bir saman alevi gibi dönemsel olarak parlayıp sonrasında liberal ekonominin kapitalizme dayalı sermaye birikim stratejisine uyum sağlamaya yönelik bir evrime uğradığını söylemek yanlış olmayacaktır." 

http://hukuk.deu.edu.tr/wp-content/uploads/2016/05/%C5%9Fafak_topuzkanam%C4%B1%C5%9F_2.pdf: "Neoliberalizm, toplumsal bağları çözmekle suçluluğu arttırabilir; uç politikaları, nasyonal ve/veya dini hareketleri teşvik edebilir ve böylece insan haklarına olan saygıyı zayıflatabilir." 

Osman Bahadır: 
"Toplumsal özgürlüğün temel dinamiği ve garantisi, düşünce özgürlüğüdür. Düşünce özgürlüğü ile kastettiğim şey ifade özgürlüğü değil. Zihinlerimizde yerleşmiş ve kökleşmiş olan binlerce yıllık dogmaların etkisinden sıyrılabilmiş olma halidir. Bunu başarmanın araçları da bilim, felsefe ve sanattır. Buna özgür akıl demeyi tercih ediyorum. Dolayısıyla her zaman savunduğumuz 'akıl ve bilim' yerine, 'özgür akıl ve bilim' demeyi tercih ediyorum. Çünkü akıl herhangi bir hedefe veya çıkara bağlı olarak araçsallaştırılıyor ve büyük çoğunlukla karşılaştığımız "akıllar" da bu tip akıllar. Özgürlüğün düşünsel özgürlük dışında başka boyutları da var elbette. Ama insanlık tarihine baktığımızda en önemli, en belirleyici ve fakat kazanılması da en zor özgürlüğün düşünce özgürlüğü olduğunu görebiliyoruz. Eşitlik (toplumsal ve bireysel) sorunu da özgürlük sorununun ayrılmaz bir yönü."

Düşünce Özgürlüğü yoksa İfade Özgürlüğü Nasıl Olabilir?


Derleyen: A.Şükran Demiralp, 28 Nisan 2019, 
29 Mayıs 2019 (dergipak linkinden alıntılar eklendi), 
30 Mayıs 2019 (Dokuz Eylül Ünv. linkinden alıntı eklendi).

Devam edecek...

27 Nisan 2019 Cumartesi

Her birimizin beyni kaç kişilik? mi?

24 Aralık 2018, Kaynak: https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2018/12/turkiyeden-whoya-bir-seslenis.html linkinden alıntılar:

"......

Nöroetik, kişinin “Sosyal Benliği”ne, “Ben”in diğer “benler”le nasıl etkileşim kurduğuna değinir. “Ben”i diğer “benler”den ayırdığımız zaman “sosyal ben”liğimizi yok ediyoruz. 
.......
En olumlu sonuçları öncelikle çevre “ben / biz”im ihtiyaçlarım(ız)a yaklaştığında ve o konum dengeli sürdürüldüğünde alabiliriz.
Bu şu demek:
Önce benim karnım doyacak, soluk alabileceğim, barınabileceğim, cinselliğimi yaşayabileceğim. Sonra, arkadaşlarımın olabileceği, yeteneklerimi farkedip kullanabileceğim vs ortamlara ihtiyacım var. Bunları elde etmem için kimseye ödün vermem gerekmiyor; çünkü “ben”im düşüncelerimi özgürleştirecek akla ve gerçeklere kavuşabilmem için bu temel ihtiyaçlar koşulsuz varolmalı.Bu dünyayı değiştirelim. Çünkü temel ihtiyaçları kullanarak beyinleri kendi amaçlarına göre yıkıyor ve bağımlılıklar yolu ile temel ihtiyaç olmayan şeyleri de temel ihtiyaç gibi algılatıyor. Uyuşturucuları serbest bırakmak kişisel özgürlükler anlamına gelmez. Düşüncelerimizi özgür bırakabiliyor musunuz? Seçimlerimiz gerçekten bizim mi? Her yer beyin yıkayıcı dolu. 
.....
Halbuki yüzyıllardan günümüze olagelen gerçek ne?
Farklılıklarına rağmen yeteneği ön plana çıkabilmiş birçok insanın arkasındaki şey çevresel güçlü destekler değil mi?
.......
Daha iyi bir çevre için, daha sağlıklı düşünebilen insanlara ihtiyacımız var. Bunun için de koşullamayan bilim ve sanat merkezleri, beyinlerimizi yıkamayan kitle iletişim araçları, içimizdeki “mantıksız enerjiyi” yönlendirebileceğimiz doğal spor alanları, yürüme yolları, ağaçlar, önce içebileceğimiz ve sonra yüzebileceğimiz temiz sular vb istiyoruz."

A.Şükran Demiralp, 27 Nisan 2019